Dersim Bayragi..
Sey Riza

Dersim jenosidini
Anma Gunu
Her Yil

12 Temmuz

baner


Veyva Wusiv礙 Ale Koy簾 Anlatiyor
Kaynak:Hiris Hest ve Munzur Kan Aglarken

http://www.zazaki.org  Sitesinden alinmistir

Y覺l 1945 hen羹z dokuz ya覺nday覺m. Nisan覺n bir perembe sabah覺yd覺. Babam tarlada 癟ift s羹r羹yor, annemde kahvalt覺s覺n覺 haz覺rl覺yordu. Bu s覺rada evimize orta yal覺 bir kad覺n geldi.Annem onu tan覺yordu. Ad覺 Ezime idi. Ama komular ona Veyva Wusiv礙 Ale Koy簾 derlerdi. Annem 癟ay demlerken g繹zleri entarisine tak覺ld覺. G羹lerek:

-Kuma礙 man簾s礙, mi ve kurmae fistan礙 to ra zu wo dedi.

 Bu sefer ikiside birlikte g羹ld羹ler. Nazimiye il癟esine bal覺 Y礙resk nahiyesinde  ikamet eden Wusiv礙 Ale Koy簾’nin gelinini herkes tan覺rd覺. Fakat Wusiv礙 Ale Koy簾  ailesinden yaln覺zca bir gelin ya覺yordu. teki aile bireyleri ise 1937’ de T覺rk askerleri taraf覺ndan nahiyedeki dier ailelerle birlikte katledilmilerdi.

 Babam覺n kahvalt覺s覺n覺 tarlaya g繹t羹rd羹kten sonra 癟abucak geri d繹nd羹m. Eve vard覺覺mda  ikisi birlikte kahvalt覺 ediyorlard覺. Ben de sofraya oturdum. Kahvalt覺 esnas覺nda annem  1937’de ba覺ndan ge癟enleri anlatmas覺n覺 istedi. O da anlatmaya baslad覺 :

  “T覺rk piyadeleri nahiyemizin etraf覺n覺 kuatmadan 繹nce nahiyenin toplam n羹fusu 1350 idi. imdi ise yaln覺zca 160 insan” diye s繹ze girdi.

 “Y礙resk’te Wusiv礙 Ale Koy簾 ‘nin geliniydim. Eimin ya覺 23, benim ya覺m ise 21 idi. Alt覺 ayl覺k k覺z覺m覺z vard覺. Kocam覺n d繹rt kardei vard覺. D繹rd羹 de evliydiler. Onlar覺n da 癟ocuklar覺 vard覺. Eltilerimden biri hamile idi. O d繹nemde Y礙resk nahiyesi ile bu nahiyenin 癟evresindeki k繹yler ve mezralarda  Kur礙o airetinin bir kolu olan Wus礙nolar otururlard覺. T覺rk askeri alevi K羹rdlerinin k繹ylerini yak覺p y覺kmalar覺 ve ahalisini de katletmeleri neticesinde k繹y halk覺ndan baz覺lar覺 dalara ka癟m覺lard覺. Ka癟amayanlarda apans覺z yakaland覺lar.

 1937 May覺s覺n覺n bir 癟aramba g羹n羹yd羹. O g羹n羹n 繹leden sonras覺nda  T覺rk piyadeleri  k繹y羹m羹z羹n etraf覺n覺 kuatt覺lar. Bir m羹ddet sonrada dalarda  ve ormanlarda toplad覺klar覺 k繹yl羹leri de nahiyeye getirdiler. Hepsininde elleri arkalar覺ndan balanm覺t覺. Toplayarak bir araya getirdikleri gen癟lerle ,ihtiyarlar覺 , kad覺nlar覺,k覺zlar覺 ve 癟ocuklar覺 nahiyenin ortas覺ndaki  d羹zl羹kte d繹rtl羹 s覺rada dizdiler ve y羹r羹y羹 kolu halinde res簾 deresi istikametinde y羹r羹tt羹ler. Benim gibi kucaklar覺nda bebekleri  bulunan kad覺nlarin elleri de 繹nlerinde balam覺lard覺. Bu vaziyette hem y羹r羹yor, hem de  bebeklerimizi ta覺yorduk.

 Askeri birlikler bizleri araya almi y羹r羹y羹 kolu halinde dere istikametinde g繹t羹r羹yorlard覺. Y羹r羹meyenlerin ya da kasten y羹r羹mek istemeyenlerin ki癟lar覺na s羹ng羹 ile d羹rterlerdi.

-Y羹r羹 lan! Annas覺n覺 siktiimin K羹rd羹 , dedikten sonra da s羹ng羹y羹 bat覺r覺rlard覺.

 Dere yata覺na g繹t羹r羹nceye kadar bu ekilde s羹ng羹 d羹rtmeye ve tekmelemeye devam ettiler. Kad覺nlarla , k覺zlar覺n 癟覺l覺klar覺 ar-覺 alaya  癟覺km覺t覺. Bebekler  analar覺n覺n kucaklar覺nda , cocuklar da s覺ra aralar覺nda bar覺覺p 癟ar覺覺rlard覺.

 Y礙resk deresinin yata覺 繹ylesine derindeydi ki i癟inde top at覺lsa etraftan duyulmazd覺.

 Ve o g羹n Y礙resk deresinde Tanr覺 insanlar覺 unutmutu.

 Dere yata覺na vard覺覺m覺zda  kenarda bulunan bir d羹zl羹kte bizleri tek s覺ral覺 saflarda dizdiler. Sonra  her saf覺n kar覺s覺nda bir a覺r makinal覺y覺 konuland覺rd覺lar. A覺r makinal覺n覺n balar覺ndaki askerler  atee hazir halde bekliyorlard覺. Komutan覺n:

-Ate  serbest ! komutuyla birlikte askerler tetie as覺ld覺lar.

A覺r makinal覺n覺n namlular覺 soldan saa,sadan sola gidip geldik癟e , bu a覺r makinal覺lar覺n kar覺lar覺ndaki saflarda dizili bulunan bizlerde pat覺r pat覺r yerlere devrildik. Nas覺l ki t覺rpanc覺lar 癟ay覺rdaki otlar覺 bi癟erde, s覺rayla devirirlerse , bizleride 繹yle deviriyorlard覺.

 Kuca覺mdaki alt覺 ayl覺k k覺z覺ma isabet eden bir kurun onun v羹cudunu delip ge癟tikten sonra g繹s羹me g繹m羹lm羹 olmal覺 ki birden g繹s羹mde  bir s覺cakl覺k hissettim. Ayn覺 anda da bebeim hayk覺rd覺 ve ba覺 yana kayd覺. Onun 繹l羹m羹nden bir ka癟 saniye sonra da kollar覺m gevedi ve onun 繹l羹s羹n羹 ta覺yamaz hale geldim. l羹 bebeimle birlikte yere devrildiimde sa覺mda  ve solumda h覺s覺m-akrabalar覺m覺n 繹l羹leri 羹zerime y覺k覺ld覺lar. O andan bir ka癟 saniye sonra da kendimi kaybettim. Bu ekilde ka癟 saat kald覺覺m覺 hat覺rlayam覺yorum. Ay覺ld覺覺m vakit gecenin yar覺s覺 idi. V羹cudum ar覺lar i癟indeydi. Her yan覺m s覺zl覺yordu. st羹mde 羹癟 ceset vardi. Bu cesetleri 羹st羹mden atmaya 癟al覺t覺m. Fakat takatsizliimden dolay覺 atam覺yordum. Ellerimi 羹st羹mdeki cesetlerin 羹zerinden gezdirdim. Akan kanlardan sa癟lar覺yla elbiseleri c覺v覺k c覺v覺k olmulard覺. Fakat bu cesetler beni a覺r makinal覺lar覺n mermileriyle ,piyadelerin s羹ng羹s羹nden kurtarm覺lard覺. Bir an panie kap覺ld覺m ve cesetlerden kurtulmaya 癟al覺t覺m. Ellerimle ,ayaklar覺m覺 hareket  ettirerek cesetlerin alt覺ndan 癟覺kt覺m. A覺r yaral覺yd覺m ve her yan覺m s覺zl覺yordu. Bu esnada da k覺z覺m akl覺ma geldi. Cesetleri bir kenara 癟ektikten sonra k覺z覺m覺n cesedini bulup 癟覺kard覺m. Onu 癟覺kard覺ktan sonra bu sefer de kocam覺n 繹l羹s羹n羹 arad覺m. Onu da buldum, fakat 癟oktan 繹lm羹t羹. Sonra gelir defnederim d羹羹ncesiyle k覺z覺m覺n 繹l羹s羹n羹 kuca覺ma ald覺m ve oradan ayr覺ld覺m. Cesetlerden akan kanlar bebeimin 繹l羹s羹n羹n her yan覺na bulam覺t覺. Uyuyordu sanki.

Kocam覺n 繹l羹s羹n羹n yan覺ndan ayr覺ld覺ktan sonra sa kalan var m覺 d羹羹ncesiyle cesetlerin etraf覺nda dolat覺m. Binlerce 羹st 羹ste y覺覺lm覺 繹ylece duruyorlard覺. G繹r羹nen manzara seyredilecek gibi deildi. Bu ekilde  be - alt覺 dakika cesetlerin etraf覺nda dolat覺m. Ama ses seda duyulmuyordu. Bir ka癟 saniye sonra cesetlerden ve karanl覺ktan korkmaya balad覺m. Dereden kar覺ya ge癟erek ormana dald覺m. Bu y繹redeki arazi y羹ksek ve kal覺n g繹vdeli meelerle kapl覺d覺r. Y礙resk deresinden itibaren bir yoku balar  ve tepeye var覺ncaya kadar , bir kilometre boyunca devam eder. Tepenin yamac覺nda ormanlar覺n aras覺nda gizlenmi Xariklilere ait bir kom vard覺. Bu komun sahipleri ailemizi tan覺yorlard覺. Bu koma gitmek amac覺yla ormanlar覺n aras覺nda d羹e kalka yokuu t覺rmanmaya 癟abalad覺m. Yolun yar覺s覺na vard覺覺mda orman覺n s覺 bir yerinde durarak k覺z覺m覺n cesedini yere indirdim ve g繹s羹mdeki yaraya bakt覺m. Kanlar yaram覺n  羹st羹nde p覺ht覺lat覺覺ndan dolay覺 art覺k kan akm覺yordu. 襤癟 癟ama覺r覺mdan bir par癟a kopard覺ktan sonra, onunla sard覺m. K覺z覺m覺n 繹l羹s羹n羹 tekrar kuca覺ma alarak yokuu t覺rmanmaya devam ettim. Bazen on, bazen de onbe dakikada bir durup dinleniyordum. Bu halimle yarim saatlik yolu birbu癟uk saatte t覺rmanabildim. Tepenin yamac覺na vard覺覺mda Xarik’e giden yoldan saparak kom patikas覺na y繹neldim. Komun 繹n羹ne vard覺覺mda  d羹t羹m.

Bu esnada da k繹pekler havlay覺p 羹st羹me sald覺rd覺lar. O anda bebeimin 繹l羹s羹n羹 yere b覺rakt覺m ve ta ald覺m. K繹peklere ta atarken bir yandan da komdakilere sesleniyordum ve k繹pekleri durdurmalar覺n覺 s繹yl羹yordum. Bir ka癟 dakika sonra komdakiler koup geldiler. K繹pekleri uzaklat覺rd覺lar , sonra benimle bebeimi g繹t羹rd羹ler. Komun i癟inde bir silteye yat覺rd覺ktan sonra , yarama bakt覺lar. Yaram覺n durumunu g繹rd羹kleri vakit, evin reisi b覺癟a覺 atete k覺zd覺rd覺 ve bununla kurunu 癟ekip 癟覺kard覺. Kurun derinde olmad覺覺ndan dolay覺 kolay 癟覺kt覺. Kurunu 癟覺kard覺ktan sonra yaram覺n 羹st羹n羹 temiz bir bez ile sard覺lar. Ondan sonrada s羹t kaynat覺p bana i癟irdiler.

 Ben yatakta iken komdakiler tencerede su kaynatt覺ktan sonra bununla bebeimin 繹l羹s羹n羹 y覺kad覺lar ve g繹t羹r羹p komdan biraz uzakta g繹md羹ler.“

 Kaynak: Hiris Het ve Munzur Kan Alarken